Temel SEO Kavramları: Başlangıç İçin Terimler ve Anlamları

Temel SEO kavramları nelerdir ve nasıl gruplanır?

Temel SEO kavramları, bir sayfanın arama sonuçlarında bulunmasını, anlaşılmasını, güvenilir görülmesini ve ölçülmesini anlatan terimlerdir. Bu terimleri dört grupta toplamak, hangi kavramın hangi aşamada devreye girdiğini görmeyi kolaylaştırır. Genel tanım için SEO nedir yazısına bakılabilir; burada terimler, birbirleriyle ilişkisine göre gruplanır.

Gruplar bir akış oluşturur. Sayfa önce bulunur, sonra konusu anlaşılır, ardından güven sinyalleriyle değerlendirilir. Son aşamada sonuçlar ölçülür. Bu sıra, Google Search Central'ın “Google Arama Nasıl Çalışır?” belgesindeki tarama, dizine ekleme ve sunum mantığıyla da uyumludur.

• Bulunma: tarama ve dizine ekleme. Arama motorunun sayfaya ulaşması ve onu kayıt altına almasıdır.
• Anlaşılma: anahtar kelime, arama niyeti ve uzun kuyruklu sorgu. Sayfanın hangi soruya yanıt verdiğini belirler.
• Güven: backlink, otorite ve E-E-A-T. Bir sitenin ve içeriğin ne kadar güvenilir görüldüğünü anlatır.
• Ölçüm: gösterim, tıklama, tıklama oranı ve organik trafik. Çalışmanın sonucunu görünür kılar.

Bir terimin hangi gruba girdiğini bilmek, sorunun nerede olduğunu anlamaya yardım eder. Sayfa dizine eklenmemişse bulunma grubuna, yanlış sorguda görünüyorsa anlaşılma grubuna bakmak gerekir. Sonraki bölümler her grubu sırasıyla ele alır.

Tarama, dizine ekleme ve sıralama terimleri ne anlama gelir?

Tarama, arama motorunun robotlarının sayfaları bulup okumasıdır. Dizine ekleme, okunan sayfanın arama motorunun veri tabanına kaydedilmesidir. Sıralama ise kayıtlı sayfaların bir sorgu için sonuç listesinde dizilmesidir. Bu üç terim, bir sayfanın aramada görünme yolunu sırayla anlatır.

Robot (tarayıcı), bağlantıları izleyerek sayfaları keşfeden yazılımdır. Arama sonuç sayfası ise SERP olarak anılır. SERP; reklamları, organik sonuçları ve duruma göre harita, görsel ya da soru-cevap kutuları gibi bileşenleri içerebilir. Bu akışın ayrıntıları teknik SEO yazısında ele alınır.

noindex değeri sayfanın dizine eklenmemesini ister. robots.txt içindeki Disallow satırı ise robotun belirli yolları taramamasını ister. İki ayarın söz dizimi aşağıdaki gibidir:

<!-- Sayfanın head bölümünde -->
<meta name="robots" content="noindex">

# robots.txt dosyasında
User-agent: *
Disallow: /gizli-klasor/

1. Keşif: Robot, bağlantılar ve site haritası aracılığıyla bir adresi bulur.
2. Tarama: Robot sayfayı indirir ve içeriğini okur.
3. Dizine ekleme: Arama motoru sayfayı değerlendirir ve uygun görürse veri tabanına kaydeder.
4. Sıralama: Arama motoru kayıtlı sayfaları sorguyla ilgililiğine göre dizer.
5. Gösterim: Sayfa, SERP'te bir sonuç olarak kullanıcıya sunulur.

Bir sayfanın taranması, dizine ekleneceği anlamına gelmez. Dizine eklenmesi de belirli bir konumda çıkacağını göstermez.

Anahtar kelime, arama niyeti ve uzun kuyruklu sorgu nedir?

Anahtar kelime, kullanıcının arama kutusuna yazdığı ve bir sayfanın karşılık vermeyi hedeflediği sözcük ya da ifadedir. Arama niyeti, bu sorgunun arkasındaki amaçtır. Uzun kuyruklu sorgu ise üç, dört ya da daha fazla sözcükten oluşan, daha özel ve genellikle daha az aranan ifadedir.

Arama niyeti dört başlıkta düşünülebilir. Bilgi niyetinde kullanıcı öğrenmek ister: “canonical etiketi nedir”. İşlem niyetinde bir eylem hedeflenir: “web tasarım teklifi almak”. Gezinme niyetinde belirli bir siteye ya da markaya ulaşılmak istenir: “inurdemirel blog”. Ticari araştırma niyetinde kullanıcı satın almadan önce seçenekleri karşılaştırır: “en iyi SEO ajansı nasıl seçilir”.

Aynı konu farklı niyetlerle aranabilir. “SEO” tek başına geniş ve belirsiz bir sorgudur. “Yeni açılan bir e-ticaret sitesi için SEO nereden başlar” ise hem bağlamı hem niyeti açıkça gösteren uzun kuyruklu bir sorgudur. Bu tür sorgularda kullanıcının ne aradığı daha net olduğundan sayfanın cevabı da daha net kurulabilir.

Konu kümesi, tek bir ana konu etrafında birbirine bağlanan sayfalar bütünüdür. Kapsamlı bir ana sayfa ile onu destekleyen ayrıntılı yazılar birlikte konunun bütününü karşılar. Bu yapı, sitenin bir alanı ne ölçüde kapsadığını hem kullanıcıya hem arama sistemlerine gösterir.

Terimlerin birbirine bağı şöyledir: anahtar kelime konuyu, niyet beklentiyi, uzun kuyruklu sorgu ayrıntı düzeyini, konu kümesi ise bunların site genelindeki düzenini anlatır. Kelimelerin nasıl bulunacağı ve seçileceği ise anahtar kelime araştırması yazısının konusudur.

Başlık etiketi, meta açıklama ve başlık hiyerarşisi ne işe yarar?

Başlık etiketi, bir sayfanın konusunu arama sonucunda ve tarayıcı sekmesinde adlandıran öğedir. Meta açıklama, sonuçta başlığın altında görülebilen kısa özet metnidir. Başlık hiyerarşisi, sayfa içindeki H1, H2 ve H3 başlıklarının konuyu ana başlıktan alt başlıklara doğru düzenlemesidir.

Bu üç öğe hem kullanıcıya hem arama motoruna sayfanın ne anlattığını söyler. Google'ın SEO Başlangıç Kılavuzu da başlık ve açıklama gibi öğeleri sayfayı tanıtan unsurlar arasında sayar. Bu öğelerin bir sayfanın head bölümünde nasıl durduğu aşağıdaki örnekte görülür; ardından gelen tablo sıkça karıştırılan komşu terimleri aynı çerçevede toplar.

<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>Temel SEO Kavramları</title>
  <meta name="description" content="SEO terimlerinin anlamı ve birbiriyle ilişkisi.">
  <link rel="canonical" href="https://example.com/temel-seo-kavramlari">
</head>

Title etiketi ile H1 çoğu zaman karıştırılır. Title, arama sonucunda başlık bağlantısı olarak görünebilir; H1 ise sayfanın içinde görünür. Canonical etiketi de kullanıcıya görünmez, yalnızca arama motoruna tercih edilen adresi bildirir.

Bu öğelerin yazım ölçüleri sayfa içi SEO yazısının konusudur. Uygulamanın bütün bir site için planlanması ise SEO paketleri kapsamındaki işlerin bir parçasıdır.

Backlink, otorite ve E-E-A-T kavramları ne anlatır?

Backlink, başka bir sitenin sayfanıza verdiği bağlantıdır. Otorite, bir sitenin ya da sayfanın konusunda ne kadar güvenilir ve referans alınan bir kaynak sayıldığını anlatan genel bir kavramdır. E-E-A-T ise deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik ifadelerinin baş harflerinden oluşan bir kalite çerçevesidir. Backlink nedir sorusunun ayrıntısı ayrı bir yazıda ele alınır; burada yalnız kavramın yeri anlatılır.

Otorite, Google'ın resmî bir puanı olarak sunulmaz. Üçüncü taraf araçların ürettiği otorite skorları da arama motorunun kendi ölçüsü değildir. Bu nedenle otorite, bir hedef rakamdan çok genel bir itibar göstergesi olarak okunmalıdır.

E-E-A-T'in açılımı şöyledir: deneyim, konuyu bizzat yaşamış olmayı; uzmanlık, konudaki bilgi birikimini; otorite, alanda referans gösterilmeyi; güvenilirlik ise içeriğin doğruluğunu ve şeffaflığını anlatır. Google'ın faydalı, güvenilir ve kullanıcı odaklı içerik belgesine göre E-E-A-T, kalite değerlendiricilerinin sonuçları değerlendirirken kullandığı bir çerçevedir ve tek başına bir sıralama etkeni değildir. Bu nedenle E-E-A-T, sıralama sistemlerinin ödüllendirmeyi hedeflediği nitelikleri tarif eden bir bakış açısı olarak okunmalıdır.

Bağlantılar iki ana türe ayrılır. Dofollow, özel bir işaret taşımayan olağan bağlantıdır. Nofollow ise rel="nofollow" özniteliğiyle işaretlenir ve bağlantı verilen sayfayla ilişkinin sınırlı olduğunu belirtir. Nofollow işaretli bir bağlantının söz dizimi aşağıdaki gibidir:

<a href="https://example.com/" rel="nofollow">Örnek bağlantı</a>

Gösterim, tıklama oranı ve organik trafik nasıl okunur?

Gösterim, bir sayfanın arama sonuçlarında kullanıcıya listelenmesidir. Tıklama, kullanıcının o sonuca girmesidir. Tıklama oranı (TO) ise tıklamaların gösterime bölünmesiyle bulunur. Organik trafik, ücretli reklam dışında arama sonuçlarından gelen ziyaretlerdir.

Bu metrikler tek tek değil, birlikte okunur. Gösterim artıp tıklama oranı düşüyorsa sayfa görünüyor ama seçilmiyor olabilir. Tıklama artıp dönüşüm artmıyorsa trafik ile sayfanın vaadi arasında uyumsuzluk görülebilir. Gösterim, tıklama, TO ve ortalama konum verileri Search Console Performans raporunda yer alır. Oturum, kullanıcı ve dönüşüm verileri ise Analytics tarafında izlenir.

Oturum ile kullanıcı da sık karıştırılır. Kullanıcı siteye gelen kişiyi, oturum ise o kişinin yaptığı ziyareti sayar. Aynı kişi üç kez gelirse bir kullanıcı, üç oturum oluşur. Hangi metriğin hangi soruya yanıt verdiği ve raporlamanın nasıl kurulacağı SEO metrikleri yazısında ayrıca ele alınır.

Yapay zekâ aramasıyla gelen yeni kavramlar hangileri?

Yapay zekâ aramasıyla gelen yeni kavramlar, içeriğin yalnız listelerde sıralanmasını değil, üretilen cevapların içinde kaynak olarak kullanılmasını da ilgilendirir. Bu kavramlar klasik SEO terimlerinin yerini almaz, onların üzerine eklenir. Tarama, dizine ekleme ve içerik kalitesi önceki gibi temel olmaya devam eder.

Aşağıdaki liste bu alandaki beş temel terimi kısa tanımlarla sıralar.

• GEO: Üretken yapay zekâ cevaplarında bir içeriğin kaynak olarak görünme olasılığını artırmaya yönelik çalışmaların adıdır. Klasik SEO'nun görünürlük hedefini cevap ortamına taşır. Ayrıntısı için GEO yazısına bakılabilir.
• AI Overviews: Google'ın bazı aramalarda sonuç listesinin üstünde gösterebildiği, yapay zekâ ile hazırlanmış özet cevap alanıdır.
• AI Mode: Google Arama içinde sunulan, daha uzun ve çok adımlı soruların sohbet biçiminde yanıtlanmasına yönelik arama deneyimidir. İki özellik arasındaki fark AI Overviews ve AI Mode yazısında ayrıca ele alınır.
• Yapılandırılmış veri: Sayfadaki bilgilerin makinelerin okuyabileceği standart bir biçimde işaretlenmesidir. Arama sistemlerinin sayfayı doğru anlamasına yardımcı olabilir.
• Entity (varlık): Kişi, marka, ürün ya da yer gibi arama sistemlerinin tek ve tanımlı bir nesne olarak ele aldığı kavramdır. Anahtar kelimenin ötesinde, konunun kim ya da ne olduğunu belirler.

Bu eşleşmeler yeni terimleri tanımayı kolaylaştırır. Yapay zekâ aramasındaki görünürlüğün de gösterim ve tıklama verileriyle birlikte okunması gerekir; bunun için düzenli bir SEO analizi çerçeve sunar.